Frozen shoulder (adhesive capsulitis)


De frozen shoulder is een aandoening van het schoudergewricht. Het begint met pijn in de schouder, die daarna ook steeds minder beweeglijk wordt. Die symptomen zijn het gevolg van een verstijving en vergroeiing van weefsels in het gewricht, maar waardoor die processen precies veroorzaakt worden is niet duidelijk. Mensen met suikerziekte hebben veel meer kans om de aandoening te ontwikkelen en hebben ook meestal een ernstiger vorm. Met pijnstilling, kinesitherapie en oefeningen komt het meestal in orde, maar het kan wel even duren. Soms zijn een paar injecties met cortisone nodig, en heel af en toe een chirurgische ingreep.

Het schoudergewricht

normale_schouderEen gewricht is een 'losvaste' verbinding tussen twee botten: het maakt beweging mogelijk maar houdt die botten tezelfdertijd bij elkaar.
Het schoudergewricht verbindt de bovenarm met het schouderblad en het sleutelbeen. Het is een van de beweeglijkste gewrichten in ons lichaam. Daardoor kunnen we onze armen in allerlei richtingen bewegen en draaien. Een vernuftig samenspel van botten, spieren, pezen, bindweefsel en een elastisch gewrichtskapsel garandeert zowel die beweeglijkheid als de nodige stabiliteit. Twee slijmbeurzen scheiden een vloeistof af die het gewricht smeren.
Net zoals bij gesofisticeerde apparatuur is die ingenieuze constructie meteen ook het zwakke punt: als er iets mis is met één van de onderdelen, laat het hele systeem het afweten.

Betekenis "frozen shoulder"

Frozen shoulder betekent letterlijk: bevroren schouder. Andere namen zijn adhesieve capsulitis en irritatieve capsulitis. Je schoudergewricht wordt geleidelijk aan pijnlijker en stijver, waardoor je je schouder en arm steeds moeilijker kunt bewegen. Een frozen shoulder ontwikkelt zich niet plots, maar in de loop van maanden. Meestal heb je het maar aan één kant.

Symptomen van frozen shoulder

Pijn in het schoudergewricht. Die pijn wordt geleidelijk erger. In het begin heb je alleen 's nachts pijn, of bij sommige bewegingen zoals je autogordel pakken, je haar kammen of je bh vastmaken. Na een tijdje lokt ook de kleinste beweging met je arm en schouder de pijn uit. Uiteindelijk doet het zelfs pijn als je het gewricht helemaal niet gebruikt, en maakt bewegen de bestaande pijn nog erger. Meestal is een frozen shouder erg tot heel erg pijnlijk.Verminderde beweeglijkheid. Het schoudergewricht verstijft geleidelijk aan. Je schouder gaat op de duur helemaal vastzitten en je kunt je arm niet meer naar omhoog brengen. Dat is niet alleen het geval wanneer je zelf je arm probeert te bewegen, maar ook wanneer een dokter of kinesist je arm manipuleert tijdens een lichamelijk onderzoek.

Doorgaans zijn er 3 opeenvolgende fasen, die elk gemiddeld 4 maanden duren:

  1. Het bevriezen. Tijdens deze fase is de pijn het ergst. Je krijgt geleidelijk aan steeds meer pijn en tezelfdertijd wordt de schouder geleidelijk aan minder beweeglijk.
  2. De bevroren fase. Dan vermindert de pijn weer, maar zijn de stijfheid en de verminderde beweeglijkheid het grootst.
  3. Tijdens de dooi gaat het vaak vanzelf weer beter: de pijn neemt verder af en de schouder wordt terug beweeglijker.

Oorzaken van frozen shoulder

Het begint met een ontsteking van een van de twee slijmbeurzen, de subscapulaire slijmbeurs. Door de ontstekingspijn ben je geneigd je schouder minder te gaan bewegen. Het gewrichtskapsel wordt minder elastisch, dik en stijf. Het vergroeit met de subscapulaire pees in het schoudergewricht. Wat die ontstekingen in gang zet is nog niet helemaal duidelijk, maar er zitten bepaalde afwijkende stoffen in het bloed bij mensen met een frozen shoulder.

Wie krijgt het?

Het komt voor bij ongeveer 2% van de bevolking. Vooral mensen vanaf een jaar of 40 worden erdoor getroffen. Meer vrouwen dan mannen krijgen het. Meestal zit het aan de arm en schouder die je het minst gebruikt. Mensen met diabetes hebben vijfmaal meer kans om het te krijgen dan de rest van de bevolking. Als je type I diabetes hebt, is die kans zelfs nog groter. Bovendien is een frozen shoulder bij diabetici meestal ernstiger en evolueert hij sneller dan bij de rest van de bevolking. En ze hebben het vaker aan beide schouders. Dat komt omdat suikerziekte ook het bindweefsel aantast en verzwakt.

Diagnose frozen shoulder

Hoe sneller het ontdekt wordt, hoe beter. Maar de diagnose valt niet altijd even snel. Een arts kan een beginnende frozen shoulder namelijk alleen ontdekken als je liggend onderzocht wordt. Daardoor is het vaak al een tijdje bezig voor duidelijk wordt dat het om een frozen shoulder gaat en niet om een ander schouderprobleem.

De dokter kan een RX-foto en een echografie laten uitvoeren om andere oorzaken uit te sluiten. Is er op die beelden niets te zien, dan is het meestal een frozen shoulder. Gesofisticeerder onderzoeken zoals een NMR-scan zijn niet nodig.

Behandeling

Pijnstilling met behulp van niet-steroïdale ontstekingsremmers ofwel NSAID's is het belangrijkst in het begin. Wanneer je minder pijn hebt, ga je je schouder vanzelf terug bewegen en verbetert de beweeglijkheid geleidelijk aan weer.

Kinesitherapie. De kinesist masseert en ontspant de spieren rondom de pijnlijke schouder. Hij of zij leert je ook specifieke oefeningen en strekoefeningen waarmee je je schouder weer soepel en beweeglijk maakt. Die oefeningen moet je ook thuis veel uitvoeren. Rust roest, maar forceer niets. Op deze site vind je enkele oefeningen.

Lukt het daarmee niet, dan helpen twee injecties meestal snel. De injecties bestaan uit een mengsel van lidocaïne - een plaatselijk pijnstillend middel - en cortisone. De eerste injectie wordt gegeven in de slijmbeurs, de tweede 14 dagen later in het gewricht. Net zo goed moet je naar de kinesist en moet je thuis veel oefenen.

Een zeldzame keer is een operatie nodig. Dan wordt alle littekenweefsel verwijderd en worden alle spieren en pezen weer vrijgemaakt. Het is een kijkbuisoperatie waarvoor twee kleine sneetje gemaakt worden. Je moet maar één nacht in het ziekenhuis verblijven. Daarna moet je ook weer bij de kinesist langs en moet je je schouder oefenen om je vroegere beweeglijkheid te herwinnen.

Meer informatie?

Hier kan een artikel uit Knack over frozen shoulder terugvinden

Hebt u nood aan een diagnose door een specialist in schouderaandoeningen? Contacteer ons voor een consultatie.

lees pdf